Trong văn hóa ẩm thực Hà Nội, phở không chỉ là nước dùng, bánh phở hay thịt bò, thịt gà. Bên cạnh bát phở nóng hổi còn có một món ăn kèm quen thuộc đã đồng hành cùng nhiều thế hệ thực khách, đó là quẩy. Những thanh quẩy vàng ruộm, giòn thơm tưởng chừng đơn giản nhưng lại góp phần tạo nên trải nghiệm thưởng thức phở trọn vẹn của người Hà Nội.

Ngày nay, quẩy xuất hiện ở hầu hết các quán phở truyền thống. Với nhiều người, ăn phở mà không có quẩy giống như thiếu đi một phần hương vị quen thuộc của đất kinh kỳ.

Quẩy là gì?

Quẩy là một loại bánh chiên được làm từ bột mì, có hình dáng thuôn dài và rỗng ruột bên trong. Khi chiên trong dầu nóng, quẩy nở phồng, tạo lớp vỏ vàng giòn và kết cấu xốp đặc trưng.

Tại Hà Nội, quẩy thường được phục vụ riêng trên đĩa thay vì cho trực tiếp vào bát phở. Thực khách có thể bẻ từng đoạn nhỏ để ăn kèm hoặc nhúng vào nước dùng theo sở thích.

Điểm hấp dẫn của quẩy nằm ở khả năng hút nước dùng. Khi thấm nước phở, lớp vỏ ngoài vẫn giữ được độ dai nhẹ trong khi phần ruột trở nên mềm mại và đậm đà hương vị.

Quẩy xuất hiện trong phở Hà Nội từ khi nào?

Không có tài liệu chính xác ghi nhận thời điểm quẩy bắt đầu xuất hiện cùng phở Hà Nội. Tuy nhiên, từ giữa thế kỷ XX, hình ảnh đĩa quẩy bên cạnh bát phở đã trở nên rất quen thuộc trong đời sống người dân Thủ đô.

Quẩy vốn có nguồn gốc từ loại bánh chiên phổ biến ở nhiều nước châu Á. Khi du nhập vào Việt Nam, món bánh này được điều chỉnh để phù hợp với khẩu vị địa phương và dần trở thành món ăn kèm lý tưởng cho phở.

Theo thời gian, quẩy không chỉ xuất hiện trong các quán phở mà còn được dùng cùng cháo, bún hoặc các món nước khác. Tuy vậy, sự kết hợp giữa phở và quẩy vẫn là hình ảnh quen thuộc nhất đối với nhiều người Hà Nội.

Quẩy được chế biến như thế nào?

Nguyên liệu làm quẩy khá đơn giản, gồm:

Bột mì.

Muối.

Nước.

Chất tạo nở theo công thức truyền thống.

Dầu ăn để chiên.

Sau khi nhào kỹ, bột được ủ trong nhiều giờ để đạt độ đàn hồi cần thiết. Người thợ sau đó cán bột thành dải dài, cắt thành từng thanh và ghép đôi trước khi chiên.

Khi thả vào chảo dầu nóng, quẩy nhanh chóng nở phồng và chuyển sang màu vàng óng. Người làm phải liên tục trở quẩy để bánh chín đều và giữ được hình dáng đẹp mắt.

Một mẻ quẩy ngon cần đạt các tiêu chí:

Vỏ ngoài vàng đều.

Ruột rỗng và xốp.

Không quá nhiều dầu.

Giòn khi mới chiên.

Không bị cứng sau khi nguội.

Đặc điểm của quẩy ăn phở Hà Nội

Khác với nhiều loại bánh chiên khác, quẩy ăn phở Hà Nội thường được làm theo dạng thanh dài.

Chiều dài mỗi chiếc quẩy có thể từ 15 đến 25 cm tùy từng quán. Vỏ bánh có màu vàng mật ong, bề mặt xuất hiện các đường nở tự nhiên tạo nên vẻ hấp dẫn đặc trưng.

Một chiếc quẩy ngon khi bẻ đôi sẽ nghe tiếng giòn nhẹ. Phần ruột bên trong có nhiều khoang rỗng giúp hấp thụ nước dùng hiệu quả mà không bị nát quá nhanh.

Người Hà Nội thường thích quẩy vừa mới chiên hoặc được làm trong ngày để giữ được độ thơm ngon tự nhiên.

Các loại quẩy phổ biến hiện nay

Mặc dù cùng mang tên quẩy, trên thực tế có nhiều biến thể khác nhau.

Quẩy truyền thống

Đây là loại phổ biến nhất tại các quán phở Hà Nội. Quẩy có hình thanh dài, ruột rỗng và lớp vỏ vàng giòn.

Quẩy nhỏ

Một số quán sử dụng loại quẩy ngắn hoặc có kích thước nhỏ hơn nhằm thuận tiện cho việc phục vụ theo khẩu phần cá nhân.

Quẩy giòn đặc biệt

Loại này được chiên kỹ hơn, cho độ giòn cao và giữ được kết cấu lâu hơn khi ăn kèm phở.

Quẩy thủ công

Một số cơ sở sản xuất theo phương pháp truyền thống với thời gian ủ bột dài hơn. Quẩy thường có hương thơm đậm và kết cấu xốp tự nhiên hơn so với sản phẩm công nghiệp.

Vì sao quẩy hợp với phở Hà Nội?

Sự kết hợp giữa quẩy và phở xuất phát từ nguyên lý cân bằng kết cấu trong ẩm thực.

Nếu bánh phở mềm mại, thịt thơm ngọt và nước dùng thanh trong thì quẩy mang đến cảm giác giòn xốp và đậm đà hơn. Khi nhúng vào nước dùng nóng, quẩy hấp thụ vị ngọt của nước phở và tạo nên trải nghiệm rất riêng.

Đó cũng là lý do nhiều thực khách Hà Nội vẫn giữ thói quen gọi thêm một đĩa quẩy mỗi khi ăn phở.

Món ăn kèm giản dị nhưng giàu ký ức

Trong suốt nhiều thập kỷ, quẩy đã trở thành một phần quen thuộc của văn hóa phở Hà Nội. Từ những quán phở gia truyền trong phố cổ đến các hàng phở hiện đại ngày nay, hình ảnh đĩa quẩy vàng ruộm vẫn luôn hiện diện trên bàn ăn.

Dù chỉ là món ăn kèm giản dị, quẩy đã góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm thưởng thức phở. Đối với nhiều người Hà Nội, một bát phở nóng cùng vài thanh quẩy giòn không chỉ là bữa ăn mà còn là hương vị của ký ức và nếp sống đất kinh kỳ.