Nhắc đến phở, phần lớn mọi người sẽ nghĩ ngay đến một bát phở nước nóng hổi với bánh phở, thịt và nước dùng thơm ngọt. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển của ẩm thực Việt Nam, phở không chỉ dừng lại ở phở bò hay phở gà truyền thống mà còn được biến tấu thành nhiều món ăn hấp dẫn khác nhau. Từ phở cuốn, phở trộn, phở xào đến phở bát đá hay các phong cách phở miền Nam, mỗi biến thể đều mang những nét đặc sắc riêng.

Ngày nay, sự đa dạng ấy đã góp phần làm phong phú thêm văn hóa phở Việt và giúp món ăn quốc hồn quốc túy này tiếp cận nhiều đối tượng thực khách hơn.

Các biến tấu của phở Việt: Từ bát phở truyền thống đến những sáng tạo độc đáo.

Phở nước truyền thống

Đây là hình thức phở nguyên bản và phổ biến nhất.

Một bát phở truyền thống gồm bánh phở, nước dùng ninh từ xương, thịt và các loại rau gia vị. Tại miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội, hai dòng phở nổi tiếng nhất là:

Phở bò Hà Nội.

Phở gà Hà Nội.

Nét đặc trưng của phở truyền thống nằm ở nước dùng trong, thơm và cân bằng hương vị.

Phở cuốn

Phở cuốn là một trong những biến tấu nổi tiếng nhất của Hà Nội.

Món ăn này được cho là xuất hiện tại khu vực Ngũ Xã vào cuối thế kỷ XX. Thay vì chan nước dùng, người ta sử dụng lá bánh phở bản lớn để cuốn thịt bò xào, rau thơm và xà lách.

Phở cuốn thường được ăn kèm nước chấm chua ngọt.

Điểm hấp dẫn của món ăn nằm ở sự thanh mát, nhẹ nhàng và rất phù hợp trong những ngày hè nóng bức.

Phở chiên phồng

Phở chiên phồng được làm từ các miếng bánh phở cắt vuông rồi chiên ngập dầu.

Khi chiên, bánh phở nở phồng tạo lớp vỏ giòn bên ngoài nhưng vẫn giữ được độ mềm bên trong.

Món ăn thường được dùng cùng thịt bò xào rau cải. Sự kết hợp giữa độ giòn của bánh phở và vị đậm đà của thịt bò tạo nên hương vị rất riêng.

Phở chiên trứng

Đây là biến thể khá phổ biến tại Hà Nội.

Bánh phở được ép thành miếng rồi chiên cùng trứng tạo thành lớp vỏ vàng giòn. Sau đó ăn kèm thịt bò xào hoặc nước sốt.

Món ăn mang đặc trưng của cả phở và các món chiên truyền thống, được nhiều người trẻ yêu thích.

Phở xào

Phở xào sử dụng bánh phở tươi được xào trực tiếp với thịt bò, gà hoặc hải sản.

Có hai dạng phổ biến:

Phở xào mềm.

Phở xào giòn.

Phở xào mềm giữ được độ dai của bánh phở, trong khi phở xào giòn tạo cảm giác tương tự mì chiên. Đây là món ăn xuất hiện rộng rãi tại nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Phở trộn

Phở trộn là món ăn không có nước dùng.

Bánh phở được trộn cùng thịt bò, thịt gà hoặc các loại topping khác, kết hợp rau thơm, lạc rang và nước sốt đậm đà.

Tại Hà Nội, phở gà trộn là một trong những món ăn rất được ưa chuộng.

Món ăn này đem đến trải nghiệm hoàn toàn khác so với phở nước truyền thống nhưng vẫn giữ được hương vị quen thuộc của bánh phở.

Phở áp chảo

Phở áp chảo là biến thể được chế biến bằng cách ép bánh phở thành từng miếng rồi áp chảo vàng đều.

Sau đó bánh phở được ăn cùng thịt bò xào và rau cải.

Món ăn có lớp ngoài giòn nhẹ nhưng bên trong vẫn mềm, tạo nên kết cấu rất hấp dẫn.

Phở bát đá

Phở bát đá

Phở bát đá là một biến thể hiện đại xuất hiện trong những năm gần đây.

Thay vì được phục vụ hoàn chỉnh như thông thường, nước dùng được đựng trong bát đá nóng hoặc tô đá giữ nhiệt cao.

Thịt bò thường được để riêng và chín dần nhờ sức nóng của nước dùng.

Ưu điểm của phở bát đá là giữ nhiệt lâu, tạo cảm giác mới lạ và giúp thực khách trải nghiệm quá trình hoàn thiện món ăn ngay tại bàn.

Phở sốt vang

Phở sốt vang là sự kết hợp giữa phở và món bò sốt vang.

Thịt bò được hầm mềm cùng rượu vang, cà chua và các loại gia vị trước khi ăn cùng bánh phở.

Đây là món ăn phổ biến tại Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc.

Phở miền Nam

Khi vào miền Nam, phở có nhiều thay đổi để phù hợp với khẩu vị địa phương.

Một bát phở miền Nam thường có:

Nước dùng ngọt hơn.

Nhiều loại rau ăn kèm.

Giá đỗ.

Tương đen.

Tương ớt.

Thực khách thường tự điều chỉnh hương vị theo sở thích bằng các loại gia vị đặt trên bàn.

Chính sự phong phú này đã tạo nên bản sắc riêng của phở miền Nam.

Phở hải sản

Phở hải sản sử dụng tôm, mực, cá hoặc các loại hải sản khác thay cho thịt bò và thịt gà.

Nước dùng thường được nấu từ xương và hải sản để tạo vị ngọt tự nhiên.

Đây là biến thể phổ biến tại các thành phố ven biển.

Phở vịt

Tại một số địa phương, người dân sử dụng thịt vịt thay cho thịt bò hoặc gà.

Nước dùng được điều chỉnh phù hợp với đặc tính của thịt vịt, tạo nên hương vị mới mẻ nhưng vẫn giữ nền tảng của món phở.

Phở chay

Cùng với xu hướng ăn uống lành mạnh, phở chay ngày càng phổ biến.

Nước dùng được nấu từ rau củ, nấm và các nguyên liệu thực vật. Thịt được thay thế bằng nấm hoặc đạm thực vật.

Mặc dù không sử dụng nguyên liệu động vật, phở chay vẫn giữ được nét thanh nhẹ đặc trưng của món phở.

Sức sống của phở nằm ở khả năng biến đổi

Từ những gánh phở rong đầu thế kỷ XX đến hàng chục biến thể xuất hiện ngày nay, phở đã chứng minh khả năng thích nghi mạnh mẽ với từng vùng miền và từng thế hệ thực khách.

Dù là phở bò Hà Nội truyền thống, phở gà thanh tao, phở cuốn, phở trộn hay phở bát đá hiện đại, tất cả đều bắt nguồn từ một nền tảng chung: bánh phở và tình yêu của người Việt dành cho món ăn đặc biệt này.

Chính sự đa dạng ấy đã giúp phở không ngừng phát triển, trở thành một trong những món ăn giàu bản sắc nhất của ẩm thực Việt Nam.