Nhắc đến Hà Nội, bên cạnh Hồ Gươm, cầu Long Biên, Văn Miếu, 36 phố phường hay những hàng cây trăm tuổi, người ta không thể không nhắc đến phở. Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, phở Hà Nội đã trở thành biểu tượng của ẩm thực Việt Nam. Không chỉ nổi tiếng với phở bò truyền thống, Hà Nội còn là nơi khai sinh và phát triển dòng phở gà thanh tao, tạo nên hai hương vị đặc sắc làm nên danh tiếng của phở Thủ đô.

Phở Hà Nội có từ bao giờ?

Theo nhiều nghiên cứu về lịch sử ẩm thực Việt Nam, phở xuất hiện tại miền Bắc vào cuối thế kỷ XIX hoặc đầu thế kỷ XX. Hà Nội nhanh chóng trở thành trung tâm phát triển và hoàn thiện món ăn này.

Những tư liệu đầu thế kỷ XX cho thấy phở được bán chủ yếu qua các gánh phở rong trên đường phố. Người bán dùng đôi quang gánh với một bên là nồi nước dùng luôn đỏ lửa, bên còn lại là bánh phở, thịt, bát đũa và gia vị.

Trước khi xuất hiện những hàng phở nổi tiếng, chính các gánh phở rong đã đưa món ăn này đến với người dân Hà Nội. Vì vậy, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng:

Phở Hà Nội sinh ra từ những gánh phở rong.

Từ món ăn bình dân phục vụ người lao động, phở dần trở thành món ăn được yêu thích trong mọi tầng lớp xã hội và phát triển thành biểu tượng của văn hóa Hà Nội.

Phở bò Hà Nội – Hương vị nguyên bản

Khi nhắc đến phở Hà Nội, hình ảnh đầu tiên hiện lên trong tâm trí nhiều người là một bát phở bò nóng hổi với nước dùng trong, thơm và đậm đà.

Điểm đặc trưng của phở bò Hà Nội nằm ở nước dùng được ninh từ xương bò trong nhiều giờ. Người nấu phải liên tục hớt bọt để giữ được độ trong của nước dùng. Các loại gia vị như quế, hồi, thảo quả, gừng nướng và hành nướng được sử dụng hài hòa nhằm tạo nên hương thơm đặc trưng.

Một bát phở bò Hà Nội truyền thống thường gồm:

Bánh phở trắng mềm.

Thịt bò tái hoặc chín.

Hành lá và hành hoa.

Nước dùng trong và ngọt tự nhiên.

Người Hà Nội thường ăn phở bò với rất ít gia vị bổ sung. Một chút tiêu, vài lát ớt hoặc vài giọt chanh là đủ để làm nổi bật hương vị vốn có của món ăn.

Chính sự giản dị ấy đã tạo nên sức hấp dẫn bền vững của phở bò Hà Nội qua nhiều thế hệ.

Phở gà Hà Nội – Nét thanh tao riêng biệt

Bên cạnh phở bò, phở gà Hà Nội cũng là một phần quan trọng của di sản phở Việt.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, phở gà được cho là xuất hiện tại Hà Nội vào khoảng năm 1939. Ban đầu đây là giải pháp thay thế trong những thời điểm nguồn thịt bò bị hạn chế. Tuy nhiên, hương vị thanh nhẹ và tinh tế của món ăn đã nhanh chóng chinh phục thực khách.

Khác với phở bò, nước dùng phở gà được ninh từ xương gà, mang vị ngọt dịu và thanh mát hơn. Thịt gà luộc được chặt miếng hoặc xé phay, kết hợp với hành lá và lá chanh thái chỉ.

Một bát phở gà Hà Nội ngon thường có:

Bánh phở mềm nhưng không nát.

Thịt gà chắc và ngọt.

Nước dùng trong.

Hành lá xanh tươi.

Lá chanh thơm dịu.

Đặc biệt, hương thơm của lá chanh được xem là dấu ấn riêng khó nhầm lẫn của phở gà Hà Nội.

Điều gì làm nên bản sắc của phở Hà Nội?

Dù là phở bò hay phở gà, phở Hà Nội đều mang những đặc điểm chung tạo nên bản sắc riêng.

Trước hết là sự cân bằng trong hương vị. Nước dùng không quá đậm, không quá nhiều gia vị mà hướng tới sự thanh nhã và tự nhiên.

Thứ hai là sự tôn trọng nguyên liệu. Người nấu phở Hà Nội luôn cố gắng giữ nguyên hương vị của thịt, xương và các loại gia vị truyền thống thay vì lạm dụng phụ gia.

Cuối cùng là văn hóa thưởng thức. Người Hà Nội thường ăn phở chậm rãi để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt của nước dùng, độ mềm của bánh phở và hương thơm của các loại rau gia vị.

Phở Hà Nội trong đời sống người Việt

Qua nhiều thế hệ, phở Hà Nội không chỉ là một món ăn mà còn là một phần của ký ức và văn hóa.

Đó là những buổi sáng mùa đông bên bát phở nghi ngút khói. Là tiếng rao của những gánh phở rong trên phố cổ. Là những cuộc gặp gỡ bạn bè, gia đình quanh một bát phở nóng hổi.

Ngày nay, phở Hà Nội đã vượt ra khỏi phạm vi của Thủ đô để có mặt trên khắp Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, dù ở đâu, người ta vẫn luôn tìm kiếm hương vị nguyên bản của phở Hà Nội – hương vị được tạo nên từ sự tinh tế, chỉn chu và lòng tự hào của những người làm nghề phở.

Từ phở bò đậm đà đến phở gà thanh tao, phở Hà Nội không chỉ là món ăn nổi tiếng mà còn là một phần của di sản văn hóa Việt Nam. Đó là câu chuyện về lịch sử, con người và tinh hoa ẩm thực được gìn giữ qua hơn một thế kỷ, tiếp tục lan tỏa từ những con phố Hà Nội đến với thực khách trên khắp thế giới.

Phở Hà nội là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Việt nam.